
Kodeks etyczny dziennikarzy
Obowiązkiem redaktorów i dziennikarzy jest poszukiwanie prawdy poprzez wyczerpujące i rzetelne relacjonowanie faktów oraz bezstronne prezentowanie opinii, analiz i komentarzy. Ich zadaniem jest pomaganie czytelnikom w zrozumieniu otaczającego ich świata. Redaktorzy i dziennikarze nie powinni kierować się interesem osobistym, ulegać naciskom władz politycznych, gospodarczych ani właścicieli gazet. Uczciwość zawodowa stanowi podstawę wiarygodności dziennikarskiej. Redaktorzy i dziennikarze są zobowiązani wypełniać swoje obowiązki zgodnie z zasadami niniejszego kodeksu, Misją Mediów Regionalnych oraz Kartą redaktora naczelnego.
Redaktor naczelny ponosi pełną odpowiedzialność za zawartość publikacji w gazecie i stoi na straży opisanych tu zasad i ich przestrzegania w spółce wydawniczej. Dziennikarz nie powinien otrzymywać poleceń podejmowania jakichkolwiek działań sprzecznych z niniejszymi zasadami bądź z jego sumieniem lub przekonaniami. Jeżeli dziennikarz nie zgadza się z decyzją swojego przełożonego lub redaktora, może odwołać się do redaktora naczelnego lub jego zastępcy.
1. Obiektywizm – rzetelność – staranność
1.1. Dziennikarz powinien być obiektywny i dokładny – przygotowane przez niego materiały powinny uwzględniać racje wszystkich stron, bez tendencyjnych pominięć.
1.2. Materiał prasowy nie może wprowadzać czytelnika w błąd ani go oszukiwać, także co do sposobu i okoliczności powstania danego materiału.
1.3. Informacje powinny być wyraźnie oddzielane od opinii i komentarzy redakcyjnych. Czytelnik powinien móc rozróżnić, które ilustracje mają charakter dokumentalny, a które symboliczny.
1.4. Informacje powinny być przed ich publikacją sprawdzone zarówno przez dziennikarza, jak i przez redakcję, jednakże w razie późniejszego ujawnienia błędów, obowiązkiem redakcji jest je niezwłocznie sprostować.
1.5. Dziennikarz powinien unikać w swych materiałach naruszania dobrych obyczajów oraz unikać drastyczności w języku i opisach.
2. Zasady publikacji
2.1. Nie można naruszać prywatności opisywanych osób, chyba że usprawiedliwia to uzasadniony interes społeczny.
2.2. W relacjach z postępowań przygotowawczych i sądowych nie wolno publikować nazwisk, zdjęć i innych elementów umożliwiających identyfikację tożsamości danej osoby. Szczególną ostrożność należy zachować przy pisaniu o sprawach będących w fazie dochodzenia lub śledztwa. Nie należy ujawniać danych identyfikujących podejrzanych, chyba że za ich publikacją przemawia interes publiczny lub zezwolił na to sąd.
2.3. Dziennikarz ma obowiązek poinformować o wyniku wcześniej relacjonowanego postępowania sądowego niezależnie od tego, czy wycofano oskarżenie, czy też zapadł wyrok skazujący lub uniewinniający.
2.4. Podczas publikowania informacji o samobójstwach i próbach samobójczych należy zachować szczególną ostrożność, w szczególności mając na uwadze uczucia bliskich oraz ochronę prywatności.
2.5. Gazety nie powinny donosić o fałszywych alarmach bombowych i podobnych zdarzeniach, by nie zachęcać do naśladownictwa. Wyjątkiem od tej zasady mogą być przypadki, gdy dane zdarzenie spowodowało znaczne zakłócenia w życiu wielu osób.
2.6. W przypadku żądania przez czytelnika zamieszczenia sprostowania lub groźby wniesienia pozwu sądowego, dziennikarz winien natychmiast poinformować o tym redaktora naczelnego lub jego zastępcę.
2.7. Każda osoba składająca pismo zawierające interwencję o treści wskazującej, że jest to skarga, a nie sprostowanie, odpowiedź lub polemika, powinna otrzymać pisemną odpowiedź na swoje wystąpienie, jeżeli takiej skargi nie publikuje się wraz z odpowiedzią.
2.8. Dziennikarz powinien unikać cytowania, fotografowania i pisania o członkach własnej rodziny oraz o rodzinie innych pracowników redakcji. Jeżeli krewni lub powinowaci dziennikarza są związani z jakąś partią polityczną, urzędem, firmą itp., dziennikarz ten powinien powstrzymać się od pisania lub redagowania materiałów na temat tych osób i podmiotów.
2.9. Jeśli w elementach ilustracyjnych (fotomontażach, kolażach, infografikach) wykorzystano fotografie, należy w opisie poinformować czytelnika o tym fakcie, a także o źródle fotografii i charakterze ilustracji (przykładowa, symboliczna, dokumentująca).
2.10. Nie można w jakikolwiek sposób zacierać granicy pomiędzy materiałami reklamowymi a redakcyjnymi. Reklamy, które w zmierzeniu mają imitować lub wykorzystywać produkt redakcyjny, winny być odrzucane, podobnie jak reklamy podważające zaufanie do wiarygodności i niezależności gazety. Publikacje reklamowe muszą mieć taką formę, aby czytelnik nie miał wątpliwości, że jest to reklama. Teksty redakcyjne winny być wyraźnie oddzielone od publikacji reklamowych (inny layout i inna czcionka).
2.11. Dziennikarze nie mogą przygotowywać materiałów reklamowych lub public relations. Nie mogą także zajmować się akwizycją reklam i ogłoszeń ani pobieraniem należności za reklamy i ogłoszenia. Dziennikarze nie mogą też poszukiwać sponsorów imprez, także organizowanych przez swoją redakcję.
2.12. Jedynie osoby upoważnione przez redaktora naczelnego mogą uzgadniać z przedstawicielami działu reklamy zmiany dotyczące layoutu, czasu publikacji i układu stron ogłoszeniowych w gazecie oraz rozmieszczenia reklam na stronach redakcyjnych. Tylko wydelegowani przez redaktora naczelnego dziennikarze mogą uczestniczyć w imprezach organizowanych w celach marketingowych lub promocyjnych gazety.
3. Metody pracy dziennikarza
3.1. Wobec swoich rozmówców i informatorów dziennikarz ma obowiązek ujawnienia faktu, że jest dziennikarzem.
3.2. Dziennikarz nie powinien stosować niejawnych metod zbierania informacji, ukrytych kamer ani posługiwać się fałszywą tożsamością. Metody te dopuszczalne są wyłącznie w przypadku dziennikarstwa śledczego, jeśli stanowią jedyny sposób zdobycia informacji na temat spraw o istotnym społecznym znaczeniu lub ujawnienia przestępstw, korupcji lub nadużyć w zakresie majątku publicznego i redaktor naczelny udzielił wyraźnej zgody na użycie takich metod. Czytelnik zawsze powinien być poinformowany o wykorzystaniu przez redakcję takich metod.
3.3. Dziennikarze i pracownicy redakcji nie mogą pozyskiwać informacji odpłatnie lub w zamian za inne korzyści materialne lub niematerialne.
3.4. Dziennikarz może brać udział lub występować jako członek jury tylko w konkursach, których celem jest rozwój dziennikarskiego profesjonalizmu. Za takie uznaje się konkursy, w których jury jest niezależne od jakichkolwiek sponsorów, większość członków jury stanowią dziennikarze, a teksty konkursowe oceniane są według kryteriów dziennikarskich.
3.5. Plagiat dyskwalifikuje dziennikarza moralnie i zawodowo.
4. Konflikty interesów i niezależność dziennikarska
4.1. Niedopuszczalne jest podejmowanie przez dziennikarza dodatkowej pracy w konkurencyjnych mediach, przyjęcie publicznego stanowiska lub społecznej funkcji oraz angażowanie się w działalność polityczną lub społeczną.
4.2. Dziennikarz na stałe zatrudniony przez wydawcę lub stale współpracujący z redakcją nie może pełnić funkcji rzecznika prasowego ani doradcy: polityka, osoby publicznej lub organizacji publicznej, samorządowej, pozarządowej bądź przedsiębiorcy, pracować na ich rzecz ani prowadzić szkoleń z zakresu komunikacji społecznej dla takich osób i organizacji.
4.3. Członkostwo w stowarzyszeniach lub innych organizacjach oraz uczestnictwo w działalności fundacji lub innych instytucji, jeżeli organizacje te są finansowane ze środków publicznych lub przez przedsiębiorców, organizacje lub państwa dla celów marketingowych, lobbingowych lub politycznych jest sprzeczne z niezależnością dziennikarską i zawodową.
4.4. Dziennikarz zatrudniony w wydawnictwie nie może pracować dla Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego ani dla innych agencji wywiadowczych lub policyjnych. Jeśli dziennikarz otrzyma ofertę takiej współpracy, natychmiast powinien poinformować o tym redaktora naczelnego gazety lub jego zastępcę. Dziennikarzowi nie wolno też występować w roli informatora policji czy prokuratury.
4.5. Rzecznicy prasowi nie mogą publikować własnych tekstów jako autorzy gazety.
4.6. Dziennikarz nie powinien nawiązywać kontaktów handlowych ani gospodarczych, przyjmować świadczeń majątkowych ani zaciągać pożyczek od informatorów lub osób, których dotyczy przygotowywany przez niego materiał prasowy.
4.7. Redakcje powinny unikać zatrudniania krewnych lub powinowatych pracowników gazety. Jeżeli podczas pracy w gazecie dziennikarz zostanie powinowatym innego pracownika, nie może między nimi zachodzić, choćby pośrednio, relacja przełożony-podwładny.
4.8. Dziennikarz nie może mieć żadnych zobowiązań wobec swych informatorów, jakichkolwiek grup interesu, reklamodawców ani partnerów handlowych swojej gazety.
4.9. Dziennikarz nie może przyjmować prezentów, uzyskiwać przywilejów ani korzyści majątkowych lub osobistych w związku z wykonywaniem czynności zawodowych bądź w ich trakcie od osób innych niż pracodawca. Wyjątkiem mogą być symboliczne upominki, rozdawane wielu osobom w celach reklamowych, oznaczone nazwą lub logo oferującego. 4.10. Redakcja i pracownicy redakcji są zobowiązani ewidencjonować wszelkie przedmioty (produkty lub ich próbki) otrzymywane w celu promocji, reklamy lub innego wykorzystania w materiale prasowym. Przedmioty takie powinny być następnie przekazywane instytucjom publicznym lub organizacjom pozarządowym na działalność pożytku publicznego.
5. Relacje ze źródłami informacji
5.1. Dziennikarz jest zobowiązany chronić tajemnicę źródła informacji, jeżeli dany informator zastrzegł sobie poufność, i nie może nigdy ujawnić jego tożsamości – ani bezpośrednio, ani pośrednio. Tożsamość informatora może zostać ujawniona wyłącznie redaktorowi naczelnemu na warunkach określonych odrębnymi regulacjami.
5.2. Dziennikarz nie może rozpowszechniać informacji pochodzącej od informatora, który ma być chroniony (nieujawniony), jeżeli nie posiada zweryfikowanych danych osobowych takiego informatora. Jeżeli dziennikarz nie posiada zweryfikowanych danych osobowych informatora, musi on ujawnić fakt, że informacja pochodzi od anonimowej osoby.
5.3. Informacje uzyskane z anonimowych źródeł mogą być wykorzystywane wyłącznie w przypadku, gdy jednocześnie: ujawnienie informacji służy interesowi społecznemu; nie ma innych źródeł, z których można by uzyskać takie informacje; gazeta uprawdopodobniła rzetelność informacji przekazanej jej przez anonimowego informatora.
5.4. Dziennikarz ma obowiązek poinformować rozmówcę o tym, że zbiera informacje z zamiarem podania źródła bądź przeprowadza wywiad lub rozmowę w celu publikacji przed przystąpieniem do powyższych czynności i uzyskać zgodę rozmówcy na publikację i przetwarzanie danych osobowych.
5.5. Dziennikarz nie może ukrywać przed redaktorem naczelnym informacji uzyskanych w trakcie wykonywania swoich obowiązków, chyba że są to informacje niejawne lub chronione na podstawie odrębnych przepisów.
5.6. Żaden dziennikarz nie może informować nikogo spoza redakcji o treści i terminie publikacji materiałów prasowych, planach działań redakcyjnych ani zamierzeniach dziennikarzy i redaktorów. Dziennikarz ma obowiązek przestrzegać tajemnicy redakcji zgodnie z odrębnym regulaminem obowiązującym w tym zakresie.
5.7. Sprostowania i odpowiedzi spełniające wymagania ustawy o prawie prasowym winny być publikowane terminowo, a w przypadku wad uniemożliwiających publikację, należy pouczyć autora o takich wadach i, w miarę możliwości, uzgodnić z autorem korektę treści bez zbędnej zwłoki.
5.8. Redaktor naczelny i wyznaczeni pracownicy redakcji odpowiadają za właściwe warunki i organizację ochrony informacji niejawnych, danych osobowych lub innych informacji chronionych ustawowo oraz tajemnicy wydawcy (przedsiębiorcy) zgodnie z odrębnymi regulacjami. Materiały takie nie mogą być ujawniane żadnym nieuprawnionym osobom.
